In 2023 en 2024 ondernamen we verschillende acties om de huidige situatie voor kinderen en gezinnen in Zwevegem beter te begrijpen. Dit vormt de basis voor een doordacht beleid rond buitenschoolse opvang en vrijetijd (BOA).
Meer lezen over de:
Omgevingsanalyse
Demografische en armoedecijfers
We startten met een demografische analyse op basis van gegevens uit december 2024. Daarnaast gebruikten we cijfers uit het rapport Armoede Zwevegem van de Provincie West-Vlaanderen om inzicht te krijgen in kansarmoede bij kinderen.
Geografische analyse
We brachten alle relevante actoren en infrastructuren in kaart: scholen, sportvoorzieningen, jeugdverenigingen, speelpleintjes, vakantieaanbod en andere gemeenschapsvoorzieningen. Deze kaart toont duidelijk waar er aanbod is en waar er nog hiaten zijn. Bekijk hier de interactieve kaart van Zwevegem.
Wat vinden kinderen zelf?
Het perspectief van kinderen is voor ons erg belangrijk. Daarom gingen we met hen in gesprek via drie methodes:
- Belevingsonderzoek bij 1.028 kinderen uit de lagere school
- Verkiezingsactie “Als ik burgemeester was…” met 736 inzendingen
- Wensbomen waarop 126 kinderen hun dromen en ideeën deelden
Ouders aan het woord
Ook de stem van ouders werd gehoord. Meer dan 100 gezinnen vulden een digitale bevraging in. Daarnaast spraken we ouders aan via de tatertafel en een focusgroepgesprek.
Inbreng van partners
We verzamelden ook input van scholen, buitenschoolse opvang en vrijetijdsdiensten. Hun inzichten haalden we uit:
- Een uitgebreide inspiratienota
- Deelnamecijfers en leerlingenaantallen
- Oefeningen met teams
- Twee proeftuinen waarin nieuwe ideeën werden getest
SWOT-analyse
Uit al deze data formuleerden we de sterktes, zwaktes, kansen en bedreigingen (ofwel: we maakten een SWOT-analyse). Dit gebruiken we als basis om Zwevegemse acties te formuleren binnen de doelstellingen van het decreet.
Kinderen ontplooiingskansen en speelmogelijkheden aanbieden. Elk kind heeft keuzevrijheid en recht op rust.
- Zwevegem biedt een uitgebreid vrijetijdsaanbod met veel variatie en een groot aanbod verenigingen.
- Basisonderwijs is beschikbaar in elke deelgemeente, met faciliteiten zoals speelplaatsen en sportzalen.
- Het bestaande vrijetijdsaanbod wordt vaak in de nabijheid van scholen georganiseerd.
- Zwevegem beschikt over heel wat sport- en spelinfrastructuur, inclusief speelpleinen in alle buurten.
- Een hoge deelname en participatie aan het vrijetijdsaanbod in Zwevegem.
- We missen diversiteit in activiteiten, vooral op het gebied van kunst en cultuur.
- Veel sportclubs zijn volzet ondanks de beschikbare infrastructuur, wat wijst op een tekort aan ruimte en trainers/begeleiding.
- De vrijetijdskansen en het vakantieaanbod in de deelgemeenten zijn beperkter.
- Een overzicht van het volledige vrijetijdsaanbod in Zwevegem ontbreekt.
- Sommige publieke plaatsen worden als onveilig ervaren, rondhangende jongeren worden als bedreigend gezien.
- Maak buitenschoolse kinderopvang aantrekkelijker voor hen die er niet graag komen of geen gebruik van maken.
- Communiceer helder over het ter beschikking stellen van sport- en speelplekken.
- Ga in overleg met vrijetijdspartners om hun doelen bij te sturen naar een recreatief aanbod.
- Waardeer de job van kinderbegeleider op om voldoende gekwalificeerde opvangpersoneel te vinden.
- Breng hobby’s naar de kinderen, vooral in kansarme buurten die moeilijker aansluiten bij vrijetijdsbesteding.
- Geef kinderen meer keuzevrijheid en keuzeverantwoordelijkheid, laat ze naschools proeven en ontdekken.
- Ondersteun het zelf organiseren van vakantieaanbod door ouders.
- De uitgestrektheid van de gemeente vormt een uitdaging.
- Deelnemen aan vrijetijd vergt tijd en budget van ouders.
- Mobiliteit is een drempel bij deelname aan vrijetijdsaanbod.
- Personeelstekort in de gemeentelijke buitenschoolse opvang.
- Alle publieke ruimte en infrastructuur vergt permanent onderhoud.
- Tekort aan ruimte, zowel voor clubwerking als voor de invulling van de opvang.
- Elke kind moet, ongeacht zijn/haar school, dezelfde kansen krijgen op vlak van vrijetijd en opvang.
- De naschoolse opvangtijd (15.30-18.00), is lang om in te vullen.
- Sommige organisaties hebben hoge verwachtingen van kinderen bij deelname.
Ouders de kans geven om te participeren op de arbeidsmarkt of om een opleiding te volgen én de combinatie met het gezin mogelijk te maken.
- Ouders kunnen hun kind flexibel ophalen tijdens de opvanguren.
- De scholen bieden studie aan tijdens de opvang.
- De afstand tussen school, hobby en gezin is haalbaar in Zwevegem centrum.
- Basisonderwijs is beschikbaar in elke deelgemeente inclusief buitenschoolse opvang.
- Tijdens de laatste 2 weken van juli en de eerste 2 van augustus is het aanbod beperkt.
- Kinderen worden meestal door hun ouders naar activiteiten/school gebracht met de auto.
- Geen georganiseerd vervoer tussen scholen en vrijetijdsactiviteiten.
- Ouders geven aan dat er nood is aan een uitgebreider aanbod voor kleuters.
- Gezinnen uit deelgemeenten moeten zich ver verplaatsen om deel te nemen in het centrum.
- Geen afstemming tussen de einduren van de scholen en de begintijden van vrijetijd.
- Organiseer vrijetijdsbesteding aansluitend op schooltijd, dit vraagt minder planning voor ouders.
- Stimuleer de organisatie van aanbod in dicht bevolkte gebieden met veel gezinnen.
- Stimuleer ouders om zelf samen te werken om opvang te organiseren of elkaar te ondersteunen.
- Faciliteer verplaatsingsmogelijkheden met de auto, fiets, bus en te voet.
- Dankzij kinderopvang kunnen ouders / grootouders langer werken.
- Deelnemen aan vrijetijd vergt wekelijks (vaak meermaals) engagement van ouders.
- Vrijwilligers uit verenigingen zijn vaak pas vanaf 17u beschikbaar door eigen beroepsbezigheden of studies.
- Het aantal alleenstaanden ligt percentueel hoog in Zwevegem nl. 7% van 38% huishoudens met kinderen.
Toegankelijkheid en sociale cohesie in de samenleving bevorderen.
- Zwevegem is UiTPAS participant.
- Elke school in Zwevegem biedt buitenschoolse opvang aan.
- Zwevegem beschikt over een ruim gemeentelijk patrimonium, openbaar domein, gebouwen, scholen, …
- Een hoog percentage van de kinderen is in het bezit van een UiTPAS, 2.150 van de 2.793 drie- tot twaalfjarigen. 264 hiervan zijn een UiTPAS met kansentarief.
- Recreatex wordt als een log en weinig toegankelijk inschrijvingssysteem ervaren.
- De functie van UiTPAS is te weinig gekend ondanks de grote verspreiding van de vrijetijdspas.
- Een gebrek aan begeleiding die kan omgaan met de uitdagingen i.f.v. inclusieve opvang.
- Gezinnen uit deelgemeenten moeten zich ver verplaatsen voor aanbod in centrum.
- Niet alle infrastructuur is fysiek (voldoende) toegankelijk.
- Meer opvangmogelijkheden voorzien door diverse partners.
- UiTPAS-partners informeren omtrent de werking van UiTPAS o.a. het gebruik van omruilvoordelen.
- Inzetten op bekendmaking van het volledige aanbod bij kwetsbare groepen.
- Drempels in het aanbod blijven wegwerken om zo een inclusief aanbod te realiseren.
- Gedeeld gebruik van gebouwen, scholen, sport- en speelvelden stimuleren.
- Toegankelijkheid verhogen door het verspreiden van vakantieopvang over alle deelgemeenten.
- Mogelijkheden bieden om ongebonden te kunnen sporten, spelen, tekenen, musiceren,...
- Ouders voor ouders, elkaar ondersteunen in vrijetijdskansen en participatie.
- Vrijetijd is niet betaalbaar voor iedereen.
- Het jobprofiel van een kinderbegeleider is onaantrekkelijk door gesplitste werkuren, verloning, werkdruk,…
- Informatievoorziening zoals smartschool en website zijn beschikbaar, maar niet voor iedereen toegankelijk en begrijpbaar.
- Vervoersarmoede belet om deel te nemen aan vrije tijd.
- Kansarmoede in Zwevegem wordt geminimaliseerd, de cijfers zijn laag, maar wel in stijgende lijn.
Met partners samenwerken om het lokale BOA-beleid te realiseren vanuit een lokaal samenwerkingsverband.
- Een goede samenwerking tussen scholen en opvang, vooral voor kinderen met extra zorgnoden.
- Zwevegem centrum biedt veel mogelijkheden tot samenwerking met verenigingen.
- Zwevegem heeft een groot netwerk potentiële deelnemers voor het lokaal samenwerkingsverband.
- Geen netwerk waarbij vrijetijdspartners over de sectoren heen met elkaar kunnen uitwisselen, elkaar kunnen ondersteunen.
- Vrijetijdspartners zijn niet op de hoogte van elkaars werking, onbekend is onbemind.
- Het is niet mogelijk om elk aanbod in elke deelgemeente aan te bieden.
- Er zijn onvoldoende begeleiders beschikbaar zowel in verenigingen als in de buitenschoolse opvang.
- Verder uitbouwen van samenwerking en overleg tussen vrijetijdsdiensten binnen het lokaal bestuur.
- Meer promotie voor het lokale aanbod.
- Het ontstaan van nieuwe of betere samenwerking tussen aanbieders.
- Vrijetijdspartners betrekken bij in het BOA-verhaal.
- Een betere spreiding van het aanbod realiseren
- Ondersteuning bieden aan partners (scholen, opvang, vrijetijd) bij het ontwikkelen van (nieuw) aanbod.
- Schrik dat samenwerking kan leiden tot reductie van ondersteuningsmiddelen omdat je die moet delen.
- Niet inlossen van verwachtingen van een wederzijds gelijkwaardig engagement tussen partners.
- Vergrijzing van vrijwilligers.
- Wijziging in duur en soort engagement van vrijwilligers.